Hoàng Hồng Minh
Khoa tâm lý học phát
hiện một điều có vẻ rất đỗi bình thường nhưng thật nan giải trong đời sống: chứng
liên nghiện. Khi chữa chạy cho một người gặp rắc rối về tâm lý, Melody Beattie
(*) đã phát hiện một điều thật sự bật ngờ ở người phụ nữ bất hạnh này: Cô đang
phải sống khổ sở cùng cực với một ông chồng nghiện rượu, mọi nẻo đường với cô
nay đều là ngỏ cụt. Tìm hiểu kỹ hơn, thì ra trước đó cô đã từng sống với một đức
ông chồng khác, ông này nát rượu. Đặc biệt hơn nữa là khi xưa cô đã phải sống
trong nhà mình với ông bố dừ rượu!
Hiện tượng kỳ quái này
được Melody Beattie để ý và lục vấn ở các trường hợp khác, và cả một núi văn vấn
đề trở nên rõ nét. Cô gái trên đây là một trường hợp thật điển hình sắc nét, nhưng
là chung cho một thể thức tâm bệnh. Những người nghiện ngập là những người bị lệ
thuộc nặng nề vào những loại hóa chất nhất định: Rượu, ma túy, các hoạt chất ….
Cũng có những người bị lệ thuộc không phải do nghiện ngập mà do khuyết tật, tàn
tật, bệnh bẩm sinh …. Và trường hợp đáng nghiên cứu là những người đã phải sống
cùng với những người bị nghiện ngập nhưng không chiến thắng được hoàn cảnh bất
lợi này. Họ là những người “liên nghiện”.
Sau nhiều khảo cứu, tư
vấn tâm lý, chinh người phụ nữ bất hạnh trên đây tự mình tìm ra được hộ chúng
ta một điều kỳ thú. Cô thấy rằng từ nhỏ cô đã rất cay đắng với ông bố dừ rượu của
mình, nhưng chưa bao giờ cô thành công khi “trị” được ông bố của mình về cái tội
nốc rượu này.
Vô hình trung, trong
cô hình thành một “lối sống” là phải trị được người nghiện rượu! Điều này dẫn
cô đến cuộc sống cùng những người tình nát rượu mà cô không bao giờ chiến thắng.
Sống trong nghịch cảnh,
con người ta bị giam cầm trong những vấn đề rất riêng của mình, rồi cứ đinh
ninh tưởng chúng là vấn đề duy nhất của vũ trụ, của muôn đời. Và suốt đời cứ
loay hoay đánh nhau với những cối xay gió đó, thay vì đi tìm lẽ sống của chính
mình, đi tìm tự do cho chính mình, đi tìm những nguồn ánh sang mới mẻ để chúng
sẽ dẫn dắt mình đến những con đường mới.
Thấy ra những vấn đề
trong cuộc sống, chưa đủ. Phải biết kích cỡ, tầm sức của chúng tối đa chỉ là đến
đâu. Không thể hi sinh tất cả chỉ vì /cho một vài vấn đề đó. Cuộc sống của mỗi
người là cái đại lộ chính – đại lộ của tự do, của tương lai, của phẩm giá, của
hạnh phúc. Và những bất hạnh trớ trêu nọ dù thật nặng nề và khó khăn đến đâu
cũng không được coi đó như là “tài sản”, là cái mục đích phải giải quyết của
toàn bộ đời người. Không thể để chúng đầu độc toàn bộ đời sống quý giá trước mặt.
Xứ sở và con người chúng ta cũng vậy. Sự éo le,
khó nhọc và mất mát của hàng ngàn năm chống ngoại xâm không phải là cái gánh nặng
để tự đè bẹp mình. Bởi sự lười suy nghĩ, thiếu ý chí và ý tưởng vươn lên để
thành công được đời sống tự do, văn minh và hạnh phúc, say sưa mang cái éo le của
hoàn cảnh lịch sử ra để biện hộ cho sự ỳ ạch bất chấp thời gian đời người là dạng
vô thức liên nghiện của hoàn cảnh. Cho nên, giải thoát mình vĩnh viễn khỏi chứng
liên nghiện này cần một sự lập chí thật dứt khoát.
(*)Nữ văn sỹ người Mỹ,
tác giả của nhiều cuốn sách về tự chữa bệnh tâm lý như vượt lên nỗi đau (The
grief club), cuộc sống là những lựa chọn (Choices- taking control of your life).
Nguồn: Tuổi Trẻ Cuối Tuần số 50-2011